Nhập môn Triết học Đông phương

Nguyễn Duy Cần, hiệu Thu Giang, là một trong những học giả nổi tiếng nhất Việt Nam vào khoảng những năm 50-60 thế kỷ trước. Sách của cụ gồm nhiều thể loại: học làm người, nghệ thuật sống, chuyên khảo, bình luận. Điều tôi khâm phục nhất ở cụ là vốn kiến thức sâu rộng, hiếm có tác giả Việt nào tinh thông từ Triết học Tây phương tới Đạo học Đông phương, từ Phật Học, Dịch Học cho tới các phái Lão, Trang như cụ Thu Giang. Không những vậy, tất cả những tri thức này được cụ hệ thống lại một cách logic, bài bản, cuốn sau bổ sung cho cuốn trước. Và cuốn sách mở đầu chính là “Nhập môn Triết học Đông phương” , hay phải gọi là “Nhập môn Đạo học Đông phương” mới đúng. Bởi lẽ, phương Đông thiên về Đạo học nhiều hơn. Ngay trong nguyên tự chữ “triết” là “chiết” đã thể hiện lối tư duy Nhị Nguyên của người phương Tây: phân chia, bóc tách vấn đề thành các phần biệt lập với nhau. Nhưng tư tưởng phương Đông vốn thường bao quát, dung dưỡng chứ không chịu có sự phân chia giả tạo, với người phương Đông chúng ta, Triết học không tách rời khỏi Văn học, Sử học, Y học, Huyền học,… gọi chung là Đạo học. Bởi thế, dùng từ “triết” để ám chỉ cái nhìn Nhất Nguyên của người phương Đông thì thật phiến diện và sai lầm! Cuốn sách rất ngắn và tập trung giải thích về Nhất Nguyên Luận của người phương Đông, qua đó chúng ta sẽ hiểu thế nào là tư tưởng Nhất Nguyên Lưỡng Cực Động, thế nào là thuyết Tam Nguyên, và hóa ra Tam Nguyên cũng chính là Nhất Nguyên (hay nhà Phật gọi là Bất Nhị)! Đừng nhìn hai chữ “nhập môn” mà coi thường! Trên hành trình tìm hiểu Dịch Học của mình, đã không ít lần tôi gặp trở ngại chỉ vì thói quen tư duy Nhị Nguyên. Và tôi quen biết không ít người phải buông bỏ con đường Huyền học Đông phương để chuyển sang các phương pháp thần kỳ của phương Tây bởi họ thấy Đông phương quá mơ hồ, chung chung, mất thời gian, suy cho cùng cũng chỉ vì họ không nắm được nguyên tắc của Nhất Nguyên Luận. Phải biết rằng Đạo học, Huyền học phương Đông thuận theo tự nhiên và không dành cho những người chộp giậ