MV AI "Người Từng Trải": Hơn 100 triệu lượt xem nhờ một lời an ủi

MV AI "Người Từng Trải" (过来人 The OGs) vượt 100 triệu lượt xem ở Trung Quốc chỉ sau hơn một tuần, và lý do nằm ở lời bài hát nhiều hơn là ở công nghệ. Bài hát mượn câu chuyện của mười nhân vật lịch sử và văn hóa Trung Hoa: Đỗ Phủ, Tô Thức, Lưu Bang, Hạng Vũ, Câu Tiễn, Tôn Ngộ Không, Tào Tháo, Lý Bạch, Gia Cát Lượng, Tư Mã Ý. Mỗi người đều có những đoạn đời lận đận của mình. Đỗ Phủ bốn mươi tuổi vẫn ở trọ Trường An, không nhà không cửa, ra đi trong nghèo khó. Tô Thức bị đày đến Hoàng Châu, mất hết cả tiền lẫn danh tiếng. Lưu Bang gần 50 tuổi vẫn làm chức quan nhỏ ở làng, bị bố chê trước mặt họ hàng. Tôn Ngộ Không bị đè dưới núi, đến khi thoát ra cũng phải sống chung với vòng kim cô, chẳng khác nào những khoản nợ và KPI. Còn Gia Cát Lượng chỉ nhắn một câu: đừng việc gì cũng tự gánh.

Điều đáng nói là cách bài hát chọn vị trí đứng với người nghe. Các nhân vật không đến để dạy đời, cũng không bảo "cố lên rồi sẽ thành công". Điệp khúc nói thẳng là các "cụ" chỉ đến để cùng mình đi một đoạn đường, mình không đơn độc, phía trước có ngọn đèn các cụ để lại. Tác giả chia sẻ anh không muốn liệt kê khổ đau, chỉ muốn nhắc rằng ai cũng từng gặp khó khăn. Anh chọn Đỗ Phủ mở màn vì nỗi khổ của ông thực tế và gần với đời thường nhất. Theo số liệu anh công bố, nhóm khán giả đông nhất là người 31 đến 40 tuổi, chứ không phải fan rap hay fan lịch sử trẻ tuổi như anh dự đoán. Nhóm này chính là những người đang ở giữa áp lực nhà cửa, công việc và cha mẹ già. Thơ cổ được cài vào lời rap rất khéo, và người Việt nghe sẽ thấy quen. "An đắc quảng hạ thiên vạn gian" của Đỗ Phủ được nói trắng ra là chỉ muốn có một cái nhà. "Thập niên sinh tử lưỡng mang mang" của Tô Thức đi cùng câu hỏi trong điện thoại bạn có số nào mãi mãi không gọi được nữa không. Rồi "Đại phong khởi hề vân phi dương", "Lão ký phục lịch", "Khinh chu dĩ quá vạn trùng san"... những câu thế hệ học sinh Việt Nam từng đọc trong sách giáo khoa giờ vang lên trong một bài rap về KPI và tiền nhà. Lời bài hát dịch ra Tiếng Việt:

[Điệp khúc] Tôi là người từng trải, nghìn năm trước, tôi cũng mang trái tim như bạn. Những đêm bạn thức trắng, những lời bạn nuốt ngược vào, những trận bạn chưa thắng, tôi đều từng nếm qua. Tôi không đến để dạy bạn, tôi đến để cùng bạn đi một đoạn đường. Bạn không đơn độc đâu, phía trước có ngọn đèn tôi để lại. [Đỗ Phủ] Tôi là Đỗ Phủ, cả đời toàn chuyển nhà. Bốn mươi tuổi vẫn còn ở trọ Trường An, chủ nhà mở miệng ra là tăng giá. Mãi sau mới có được căn nhà tranh, gió thu vừa thổi, nhà đã sắp sập. Tôi viết: “An đắc quảng hạ thiên vạn gian”. (1) Nói trắng ra, chỉ là muốn có một mái nhà. Bạn cũng vậy thôi nhỉ? Chùm chìa khóa toàn là ổ khóa nhà người ta. Thẻ nhân viên đeo trên cổ, ngày nào chưa tháo, lòng ngày đó chưa yên. Tiền nhà, học phí, phiếu khám bệnh của bố mẹ... bạn bỏ từng món, từng món vào giỏ hàng. Thanh toán xong nhìn lại, chẳng món nào dành cho chính mình, mà bạn cũng chẳng thấy có gì sai. Năm con trai tôi chết đói, tôi vẫn đang ở Trường An cúi đầu cầu cạnh người ta. Bát mì gói lúc hai giờ sáng của bạn, tôi cũng từng sống những ngày như thế. Tôi không đến để dạy bạn, tôi chỉ muốn nói rằng những chuyện này, tôi cũng đã trải qua từng chuyện một. [Điệp khúc] Tôi là người từng trải, nghìn năm trước, tôi cũng mang trái tim như bạn. Những đêm bạn thức trắng, những lời bạn nuốt ngược vào, những trận bạn chưa thắng, tôi đều từng nếm qua. Tôi không đến để dạy bạn, tôi đến để cùng bạn đi một đoạn đường. Bạn không đơn độc đâu, phía trước có ngọn đèn tôi để lại. [Tô Thức] Tôi là Tô Thức, từng bị "cơ quan" xử lý ba lần. Lần đầu năm bốn mươi ba tuổi, chỉ sau một đêm bị đày đi Hoàng Châu, sống nhờ làm ruộng. Lương bị cắt, danh tiếng cũng mất, thư bạn bè gửi, lá sau ngắn hơn lá trước. Tôi đặt cho món thịt heo một cái tên, gọi là thịt kho Đông Pha. Dù sao cũng phải ăn chứ! Bạn cũng vậy thôi nhỉ? Ba mươi lăm tuổi đi rải CV, gửi đi như đá chìm đáy biển. Hai chữ "tối ưu" ấy, lúc giải thích cho bố mẹ nghe, đến AI cũng chẳng dám nhờ. Tôi cũng có một câu, mười năm chưa nói được thành lời. Viết thành bài từ, nàng chẳng nghe được: “Thập niên sinh tử lưỡng mang mang”. (2) Trong điện thoại bạn có phải cũng có một số máy mãi mãi không gọi được nữa? Tôi chưa từng thắng ai, tôi chỉ không để họ thấy mình thảm hại. Trời mưa không ô, thì tôi bước chậm lại. “Dã vô phong vũ dã vô tình”. Không phải tiêu sái, mà là chút thể diện cuối cùng của người trung niên. Tôi không đến để dạy bạn, tôi chỉ muốn nói rằng những chuyện này, tôi cũng đã trải qua từng chuyện một. [Điệp khúc] Tôi là người từng trải, nghìn năm trước, tôi cũng mang trái tim như bạn. Những đêm bạn thức trắng, những lời bạn nuốt ngược vào, những trận bạn chưa thắng, tôi đều từng nếm qua. Tôi không đến để dạy bạn, tôi đến để cùng bạn đi một đoạn đường. Bạn không đơn độc đâu, phía trước có ngọn đèn tôi để lại. [Lưu Bang] Tôi là Lưu Bang, bốn mươi bảy tuổi vẫn làm đình trưởng, nói trắng ra là công chức cơ sở. Quản mười dặm đất, cuối tháng lĩnh chút lương thực. Cha tôi trước mặt cả bàn họ hàng nói: "Đời mày chỉ đến thế thôi." Tôi không cãi, tôi rót chén rượu rồi nói: "Cha à, bài còn chưa chia hết mà." Bạn cũng vậy thôi nhỉ? Trong nhóm lớp có đứa công ty lên sàn, có đứa đổi xe mới, biển số mới. Bạn bấm một lượt thích, úp điện thoại xuống bàn, mãi không lật lại. Tôi đánh trận bảy năm, thua sáu năm, nhưng chẳng ai nhớ tôi đã thua bao nhiêu trận, vì trận cuối cùng, người thắng tên là Lưu Bang. Mỗi đơn hàng bạn đang chạy, mỗi xuân hạ thu đông bạn gắng gượng, ông trời đều ghi sổ cả. Tôi không dám nói chắc bạn sẽ thắng, tôi chỉ nói: chưa đến trận cuối, đừng rời sân. “Đại phong khởi hề vân phi dương”, (3) sáu mươi tuổi tôi mới cất lời hát. Tôi không đến để dạy bạn, tôi chỉ muốn nói rằng những chuyện này, tôi cũng đã trải qua từng chuyện một. [Hạng Vũ] Tôi là Hạng Vũ. Tôi thua rồi, không qua sông, vì thấy mất mặt. Giờ nghĩ lại, sĩ diện đâu đáng giá đến thế. Về rồi vẫn có thể làm lại từ đầu. [Câu Tiễn] Tôi là Câu Tiễn, dắt ngựa cho kẻ thù, cúi đầu suốt ba năm. Nỗi ấm ức bạn chịu, tôi cũng từng chịu. Cứ ghi sổ đã, đừng vội trở mặt. [Tôn Ngộ Không] Ta là Tôn Ngộ Không, ta bị đè dưới núi năm trăm năm, rồi trên đầu ta còn bị đeo một cái vòng. Vòng của ngươi tên là nợ nhà, là KPI, là ánh mắt người đời. [Tào Tháo] Tôi là Tào Tháo. Năm mươi ba tuổi, tôi viết “Lão ký phục lịch”. (4) Không phải cứng miệng, mà là tôi không muốn trước khi già đã tự kết án chính mình. [Lý Bạch] Tôi là Lý Bạch. Tôi cũng từng viết đơn xin nghỉ việc, giữ trong người ba năm mới dám nộp. Sau đó vào tù, bị lưu đày, mới viết ra “Khinh chu dĩ quá vạn trùng san” (5) Năm ấy người ta gọi tôi là The Greatest Rapper Alive. Những ngày về sau, tôi chỉ cầu được tự tại. [Gia Cát Lượng] Tôi là Gia Cát Lượng. Tôi năm mươi tư tuổi, kiệt sức mà chết ngay tại bàn làm việc. Nhìn lại, chỉ muốn nói với bạn một câu: đừng việc gì cũng tự mình gánh. [Tư Mã Ý] Tôi là Tư Mã Ý, đợi bốn mươi năm mới ra bài. Điều gì phải đến sẽ đến. Đời đâu phải câu nào cũng là punchline. [Điệp khúc] Tôi là người từng trải, nghìn năm trước, tôi cũng mang trái tim như bạn. Những đêm bạn thức trắng, những lời bạn nuốt ngược vào, những trận bạn chưa thắng, tôi đều từng nếm qua. Tôi không đến để dạy bạn, tôi đến để cùng bạn đi một đoạn đường. Bạn không đơn độc đâu, phía trước có ngọn đèn tôi để lại. Tôi là người từng trải, nghìn năm trước, tôi cũng mang trái tim như bạn. Những đêm bạn thức trắng, những lời bạn nuốt ngược vào, những trận bạn chưa thắng... Tôi không đến để dạy bạn, tôi đến để cùng bạn đi một đoạn đường. Bạn không đơn độc đâu, phía trước có ngọn đèn tôi để lại.

(*) Tôi chỉ làm Vietsub để anh chị em hiểu trọn lời bài hát. Bản quyền bài hát và MV thuộc về tác giả Vương Côn Triết cùng đội ngũ 喆FILM. Vương Côn Triết (王琨喆), sinh những năm 1990 ở Vũ Hán, hơn mười năm làm hình ảnh và mới chuyển sang làm video bằng AI từ đầu năm 2026. Anh cho biết toàn bộ MV do một người, một chiếc máy tính làm trong khoảng 3 đến 4 ngày, chi phí vài nghìn nhân dân tệ, chủ yếu là tiền thuê các công cụ AI và API. Video được dựng bằng LibTV, có ghi chú rõ ngay đầu MV. Phần thể loại, cấu trúc và lời nháp do anh tự viết. AI giúp phối khí, gieo vần và thử nhiều phương án, trong đó số bản bỏ đi gấp mấy lần số bản được giữ lại.

Các câu thơ được đưa vào bài hát: (1) "An đắc quảng hạ thiên vạn gian, Đại tí thiên hạ hàn sĩ câu hoan nhan, Phong vũ bất động an như san." Câu này trong bài "Mao ốc vị thu phong sở phá ca" (Bài ca nhà tranh bị gió thu phá) của Đỗ Phủ, nghĩa là: "Mong sao có được ngàn vạn gian nhà lớn, Để giúp cho các hàn sĩ trong thiên hạ đều được vui vẻ, Không bị kinh động vì mưa gió, yên ổn như núi non!"

(2) "Thập niên sinh tử lưỡng mang mang, Bất tư lường, Tự nan vương." Đây là câu thơ mở đầu bài "Giang thành tử - Ất Mão chính nguyệt nhị thập nhật dạ ký mộng" do Tô Đông Pha (Tô Thức) viết cho người vợ quá cố, dịch nghĩa: "Mười năm sống chết cả hai đều thăm thẳm, Không suy nghĩ tới, Nhưng vẫn khó quên được."

(3) "Dã vô phong vũ dã vô tình." Đây là câu thơ cuối cùng, cũng là lời đúc kết tinh túy nhất trong bài từ Định Phong Ba của Tô Đông Pha (Tô Thức), thể hiện một tâm thế ung dung, tự tại độc nhất vô nhị của ông trước những giông bão của cuộc đời: "không còn mưa gió mà cũng chẳng có trời quang".

(4) "Lão ký phục lịch, Chí tại thiên lý." Câu thơ này trong bài "Thần quy tuy thọ" được Tào Tháo sáng tác vào năm ông 63 tuổi để tỏ chí mình: "Ngựa già nằm chuồng Chí ở bốn phương." Tuy biết rõ đời người có hạn, kẻ anh hùng nào rồi cũng chết, nhưng ông không hề vì thế mà buồn chán.

(5) "Khinh chu dĩ quá vạn trùng san." Đây là câu thơ khép lại bài "Há Giang Lăng" của Lý Bạch sáng tác sau khi ông được tha khỏi án lưu đày. Ý nghĩa câu thơ là những núi non, trắc trở và uất ức từng đè nặng lên chúng ta giờ đây đều đã chỉ còn là quá khứ. Mọi chuyện đều sẽ ổn thôi!