# Biến sóng não thành văn bản không cần phẫu thuật

Đăng ngày: 2026-10-15

Việc khôi phục khả năng giao tiếp cho người bị tổn thương não lâu nay thường phụ thuộc vào các phương pháp phẫu thuật phức tạp như điện cực ghi sóng điện não lập thể hay điện cực vỏ não. Những kỹ thuật này dù hiệu quả nhưng rất khó nhân rộng trên diện rộng. Giải pháp thay thế vừa xuất hiện mang tên Brain2Qwerty v2, một hệ thống giải mã tín hiệu não thành văn bản theo thời gian thực mà hoàn toàn không cần can thiệp phẫu thuật xâm lấn. Hệ thống này được huấn luyện dựa trên khoảng 22.000 câu thu thập từ chín tình nguyện viên. Mỗi người tham gia đeo thiết bị ghi hình từ trường não trong 10 giờ khi đang thực hiện thao tác gõ chữ thực tế. Thay vì dùng các bước xử lý thủ công để phát hiện sự kiện thần kinh, đội ngũ phát triển áp dụng mô hình học sâu từ đầu đến cuối để giải mã trực tiếp từ tín hiệu não thô thu được. Điểm mấu chốt nằm ở việc tinh chỉnh các mô hình ngôn ngữ lớn trên dữ liệu thần kinh để tận dụng bối cảnh ngữ nghĩa, qua đó bù đắp cho những nhiễu loạn trong bản ghi sóng não. Quá trình tối ưu hóa đường ống giải mã còn có sự hỗ trợ của các tác nhân AI, trong khi các kỹ sư giữ vai trò lựa chọn cấu hình huấn luyện cuối cùng. Đối tác nghiên cứu trong dự án này là Trung tâm Nhận thức, Não bộ và Ngôn ngữ Basque. Kết quả đo đạc cho thấy phiên bản thứ hai đạt tỷ lệ chính xác từ vựng là 61 phần trăm, vượt trội so với mức 8 phần trăm của các phương pháp không phẫu thuật trước đó. Ở người tham gia đạt kết quả tốt nhất, độ chính xác lên tới 78 phần trăm, với hơn một nửa số câu được giải mã sai lệch từ một từ trở xuống. Dữ liệu cũng cho thấy độ chính xác tăng theo tỷ lệ logarit thuận với lượng dữ liệu, mở ra khả năng san lấp khoảng cách với phương pháp phẫu thuật truyền thống nếu tiếp tục mở rộng quy mô dữ liệu. Nhằm thúc đẩy cộng đồng khoa học thần kinh tiến nhanh hơn, dự án đã quyết định phát hành toàn bộ mã nguồn huấn luyện cho cả phiên bản thứ nhất và thứ hai, đồng thời công bố bộ dữ liệu của phiên bản đầu tiên. Hoạt động này nằm trong nỗ lực xây dựng các mô hình nền tảng mở về bộ não thông qua các công cụ như mô hình mã hóa nhận thức Tribev2, hệ thống xử lý dữ liệu thần kinh NeuralSet và bộ chuẩn đánh giá NeuralBench. Quỹ hỗ trợ trị giá năm triệu đô la thuộc Dự án Não số cũng được thành lập nhằm khuyến khích chia sẻ dữ liệu mở và giúp việc chẩn đoán, điều trị các rối loạn thần kinh đạt tốc độ cao hơn.

Canonical: https://www.tungpham.vn/blog/bien-song-nao-thanh-van-ban-khong-can-phau-thuat