# Tôi bỏ nghề giảng dạy vì ChatGPT

Đăng ngày: 2024-10-02

(Lược dịch từ bài viết "I Quit Teaching Because of ChatGPT" của tác giả Victoria Livingstone đăng trên Tạp chí Time ngày 30/09/2024. Quá trình dịch thuật có sự hỗ trợ bởi AI) Mùa thu này là mùa thu đầu tiên trong sự nghiệp giảng dạy gần 20 năm mà tôi không còn lên giảng đường nữa. Suốt phần lớn sự nghiệp của mình, tôi đã dạy về viết lách, văn học và ngôn ngữ, chủ yếu cho sinh viên đại học. Phần lớn lý do tôi bỏ nghề là vì các mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) như ChatGPT. Viết lách, như nhà sử học Lynn Hunt từng lập luận, "không phải là việc ghi chép lại những suy nghĩ đã có sẵn một cách có ý thức trong đầu người viết". Thực ra, viết lách là một quá trình gắn liền với tư duy. Tôi nhớ lại thời học cao học, khi phải mất nhiều tháng để xâu chuỗi các phần của luận án trong đầu và cuối cùng nhận ra rằng chỉ có thể giải quyết bài toán này bằng cách viết chúng ra. Viết lách là một thử thách khó khăn, đôi khi làm người ta sợ. Và trước sự cám dỗ của AI, nhiều học viên không còn sẵn sàng vượt qua thử thách này. Trong công việc gần đây nhất, tôi dạy viết luận văn cho học viên cao học tại một trường cao đẳng kỹ thuật. Nhiều học viên của tôi, đặc biệt là những người làm về khoa học máy tính, hiểu rõ về cơ chế của AI tạo sinh (Generative AI) hơn cả tôi. Họ nhận thức được rằng LLM là những công cụ không đáng tin cậy trong nghiên cứu, có thể gây ra ảo giác và bịa ra các trích dẫn giả. Họ cũng biết về tác động môi trường và các vấn đề đạo đức của công nghệ này. Tuy nhiên, hiểu biết đó không ngăn cản nhiều học viên của tôi phụ thuộc vào AI tạo sinh. Một số học viên thậm chí đã soạn nghiên cứu của mình thành ghi chú và nhờ ChatGPT viết bài hoàn thiện thay họ. Là một giáo viên có thâm niên, tôi đã xây dựng các bài tập theo từng bước và tìm cách kết hợp AI tạo sinh vào bài giảng của mình. Tôi thiết kế các hoạt động nhằm nhấn mạnh những hạn chế của công nghệ này, nhắc nhở học viên rằng ChatGPT có thể làm thay đổi ý nghĩa của văn bản khi được yêu cầu sửa đổi, có thể đưa ra thông tin thiên vị và không chính xác, và không thể tạo ra bài viết có phong cách mạnh mẽ hay giúp bạn đạt điểm cao. Dù vậy, nhiều học viên vẫn lựa chọn sử dụng AI. Trong một hoạt động, tôi yêu cầu học viên viết ra một đoạn văn rồi đưa bài làm của họ cho ChatGPT sửa đổi, sau đó so sánh kết quả đầu ra. Tuy nhiên, những phân tích so sánh này thường thất bại vì hầu hết học viên chưa đủ kỹ năng để phân tích các sắc thái tinh tế của ý nghĩa hoặc đánh giá phong cách. “Nó làm cho bài viết của em trông hoa mỹ hơn đấy chứ?”, một nghiên cứu sinh tiến sĩ đã phản đối khi tôi chỉ ra những điểm yếu trong văn bản do AI sửa đổi. Học viên của tôi cũng dựa vào các công cụ paraphrase (công cụ giúp diễn đạt lại) bằng AI như Quillbot. Tuy nhiên, những công cụ này thường dẫn đến phong cách viết không nhất quán và không phải lúc nào cũng giúp tránh được đạo văn, đồng thời không thể đi sâu vào nội dung. Các công cụ paraphrase trực tuyến chỉ hữu ích khi học viên đã nắm vững kỹ năng viết lách. Những học viên giao phó việc viết lách cho AI sẽ mất đi cơ hội tư duy và đào sâu nghiên cứu của mình. Ted Chiang từng viết rằng: "Sử dụng ChatGPT để hoàn thành bài tập giống như đưa một chiếc xe nâng vào phòng tập tạ; bạn sẽ không bao giờ cải thiện được khả năng nhận thức của mình theo cách đó." Điều này đúng với lập luận cho rằng những lựa chọn nhỏ trong quá trình viết cũng quan trọng như ý tưởng ban đầu. AI tạo sinh cũng là một công cụ dân chủ hóa, hỗ trợ sửa lỗi ngữ pháp cho nhiều học viên không phải người nói tiếng Anh bản ngữ. Tuy nhiên, công nghệ này có thể thay đổi từ vựng và làm thay đổi ý nghĩa của văn bản. Học viên thiếu kỹ năng để xác định và sửa những thay đổi này, và tôi không thể thuyết phục họ về sự cần thiết của việc phát triển giọng văn riêng khi viết nghiên cứu. Khó khăn không nằm ở việc xác định văn bản do AI tạo ra hay đã qua AI sửa đổi. Vào đầu mỗi học kỳ, tôi thường yêu cầu học viên tự viết bài ngay tại lớp để lấy đó làm cơ sở đối chiếu sau này. Tôi cũng sử dụng các công cụ phát hiện AI, nhưng những công cụ này cũng có sai sót. Bài viết được hỗ trợ bởi AI dễ xác định nhưng khó chứng minh. Cuối cùng, tôi thấy mình dành nhiều thời gian để phản hồi cho AI hơn là cho học viên. Điều này khiến tôi quyết định từ bỏ nghề dạy học. Những nhà giáo dục giỏi nhất sẽ thích nghi với AI. Họ sẽ tìm cách khuyến khích học viên tư duy phản biện và học rằng viết lách là một quá trình sáng tạo và mạch lạc trong ý tưởng. Tuy nhiên, những bài học này đòi hỏi học viên phải sẵn sàng chấp nhận sự khó chịu của việc không biết và tin vào khả năng nhận thức của chính mình. Đáng tiếc, nhiều học viên của tôi không sẵn sàng dấn thân vào những khó khăn đó hoặc không đủ kiên trì đến khi khám phá ra sức mạnh thật sự của viết lách.

Canonical: https://www.tungpham.vn/blog/b485ecd2-a27f-40f1-ae73-30d830b9189a